Staże w PwC

Otrzymaliśmy informację, że PwC prowadzi właśnie nabór na staże dla studentów.

Zainteresowanych zapraszamy do zapoznawania się z ofertami na stronie internetowej PwC.

Referat : „Ścieżka kariery” Autor : Joanna Stampka

Nie od dziś wiadomo, że prawidłowo zaplanowana ścieżka kariery jest kluczem do osiągnięcia sukcesu zawodowego.

Ścieżka kariery – sekwencja stanowisk kolejno obejmowanych prze pracowników w danej organizacji. Działanie ma na celu spełnianie indywidualnych ambicji, osiąganie osobistych celów jak i też celów samej organizacji, zdobywanie bogatego doświadczenia, podnoszenie własnych kwalifikacji. Założeniem ścieżki kariery jest zdobycie doświadczenia i nabywania nowych umiejętności w sposób praktyczny, a nie tylko posiadanie dokumentów świadczących o wykształceniu i ukończonych szkoleniach.

Obecnie wielu jednak ludzi, szczególnie młodych nie wie od czego rozpocząć „wspinanie się po szczeblach kariery”.

I.Planowanie:

Każde działanie w naszym życiu powinniśmy planować, nie inaczej jest z drogą do sukcesu zawodowego. Pierwszą rzeczą, od której powinniśmy zacząć to wyznaczenie sobie celów jakie chcemy osiągnąć. Nie można zapominać, że cele służą określeniu i realizacji naszej misji. Zadajemy sobie pytanie o sens istnienia: Po co i dlaczego żyję? Starając się na to pytanie odpowiedzieć poszukujemy i określamy swoją misję. Cele dzielimy na :

  • cele strategiczne,

  • cele średnioterminowe,

  • cele doraźne.

Z celów strategicznych określamy cele średnioterminowe i doraźne. Spełnianie tych celów da nam poczucie szczęścia i spełnienia, dadzą nam odpowiedź na pytanie: Co jest dla mnie najważniejsze? Jaki cel sprawi, że będę czuł/czuła się spełniona? Bez czego w moim życiu będę czuł/czuła żal, tęsknotę, pustkę?

Cele średnioterminowe określają aktualne kierunki, którymi powinniśmy dążyć, np. nauka języka, inwestycja w nieruchomość itp. Pozwalają one zaplanować najbliższe 2-5 lat życia. Dokonujemy zmian, które mogą pomóc w osiągnięciu celów strategicznych. Plan inwestycyjny naszego życia powinien być dobrze sprecyzowany.

Cele doraźne określają działanie w ciągu kilku najbliższych dni, porządkują one życie codzienne. Ustalamy hierarchię codziennych obowiązków.

Same wyznaczenie sobie celów jednak nie wystarczy, gdyż życie ciągle oparte jest na wyborach. Często ludzie już na wczesnym etapie wybierają swoją drogę życiową, zdarza się to czasem pod presją środowiska, w którym żyją tj. warunki ekonomiczne, rodzina, rówieśnicy lub z własnej woli. Z kolei inni potrzebują czasu, by obrać swoja drogę życiową. Oba podejścia są odpowiednie. Jednak ważnym jest, by przy wyborze ścieżki kariery nie kierować się ślepym entuzjazmem, by stawiać czoło trudnym decyzjom. Nie podejmujmy także ich w sposób pochopny. Należy dokładnie zbadać obszar, w który chcemy „wejść”, identyfikujmy przeszkody w osiąganiu zamierzeń. Mogą one nas często zmusić do zmiany kierunku dążenia.

Czynniki planowania:

  • po co pracujemy – czy ważne jest dla nas zadowolenie z pracy, bogactwo i komfort materialny, emocje wiążące się z dysponowaniem władzą,

  • czy mamy zamiary założenia rodziny,

  • potrzeba posiadania firmy, zajęcie pozycji przywódcy czy wystarczy nam być tylko daną częścią organizacji,

  • czy chcemy przemieszczać się w nowe miejsca czy jesteśmy przywiązani do danego regionu geograficznego,

  • jakie mamy wartości i długofalowe możliwości.

Wybór kariery zawodowej to zasadniczo dwie rzeczy:

  • stałe podejmowanie różnych funkcji – by zdobyć doświadczenie i nowe odpowiedzialności,

  • wiązanie się z uznanymi i szanowanymi pracodawcami.

Korzyści jakie może oferować nam pracodawca to przede wszystkim pieniądze, zwłaszcza wtedy gdy pracownik ma rodzinę lub gdy dopiero zaczyna swoją karierę. Ważne są także dodatkowe czynniki jak rozwój, świadczenia itp.

Budowa planu kariery:

Plan kariery, a plan rozwoju – różnica:

Plan kariery obejmuje cele długo falowe, a także sposób powiązania życia i pracy.

Plan rozwoju pokazuje natomiast wszelkie braki w umiejętnościach i doświadczeniu na różnych etapach. Pozwala on realizować plan kariery, bo ukazuje sposób niwelowania owych braków.

Pierwszy aspekt planu kariery powinien odpowiadać na pytanie do jakiej pracy się nadajemy. Jak to stwierdzić? By zdobyć potrzebne informacje należy porozmawiać z ludźmi, sposób jest ten szczególnie polecany dla osób, które nie mają kłopotu z nawiązywanie kontaktów. Nie tylko zyskamy nowych znajomych, ale także zyskamy nowe możliwości pokazane przez ludzi.

Dla innych pomocne będą informacje w internecie i bibliotekach. Warto wykorzystywać oba sposoby, by poszerzać swoją wiedzę i mieć perspektywy zatrudnienia.

Kolejną częścią planu jest poznanie samego siebie. Dokonujemy przeglądu dotychczasowej kariery: z czego jesteśmy dumni, a co jest naszą porażką. Jakie umiejętności były pomocne przy wcześniejszych stanowiskach, jakie mamy atuty. Warto zapisywać i robić notatki z naszych przemyśleń, gdyż w przyszłości możemy się do nich odnieść i dalej się rozwijać.

Analiza rynku i tendencji jest kolejną rzeczą w naszym planowaniu, kluczowe jest tutaj zadawanie pytań, które pomogą nam scharakteryzować obszar, w którym działamy lub, w którym mamy zamiar pracować. Przydatny jest tutaj internet, opinie zaczerpnięte od ludzi na temat jakiejś firmy lub organizacji. Im więcej pytań sobie postawimy, odkryjemy więcej braków w naszej wiedzy.

Planowanie z wyprzedzeniem to klucz do doskonalenia swojej ścieżki kariery. Zastanówmy się co chcemy robić za dwa lub trzy lata. Patrzmy na te prognozy w czasie teraźniejszym i oceniajmy ich realność.

Nie można zapominać o rozwoju. Już od dawna wiadomo, że ten kto nie odzie naprzód – cofa się. Należy odkryć swój styl uczenia, który jest nas najbardziej efektywny: czytanie książek, słuchanie ekspertów, ćwiczenia praktyczne. Odkrywajmy także czynniki, które nas motywują. Zmiany nie muszą być radykalne, lecz niech tworzą logiczną całość.

Sprzedaż samego siebie – automarketing:

  • każda działalność ma swoją publiczność, więc nie zapominajmy o niej. Badajmy co jest ważne dla niej, a co jest osobistą potrzebą. Aby utrzymać ludzką uwagę należy myśleć o wynikach działań: wyższe zyski, utrzymanie klientów, poprawa efektywności.

Błędy popełniane przy planowaniu kariery:

  • automarketing- sama praca nie daje gwarancji zauważenia, lecz tylko jest danym czynnikiem. Należy tak pracować, by otrzymać awans. Zarówno należy rozwijać pracę jak i swój własny profil,

  • nierealistyczne ambicje – powstają głównie z nieznajomości tendencji i sytuacji na rynku, zamykamy oczy na problemy, które mogą być wielką przeszkoda do sukcesu zawodowego. Naszym priorytetem powinna być pełna informacja,

  • sam plan, lecz brak działania – pierwszy krok, a potem oczekiwanie, że wszystko samo się potoczy jest pozbawione sensu,

  • brak elastyczności – jak zmienia się życia tak powinny zmieniać się działania i cele, musimy systematycznie weryfikować plany i uwzględniajmy przeszkody, które możemy napotkać.

II.Motywacja:

Motywacja ma na celu odkrycie istniejącego w nas potencjału, mówimy tu o talentach, uzdolnieniach, wiedzy, mądrości i energii. Potencjał uwalniany to inaczej potencjał udostępniony.

a) pierwsze prawo motywacji:

  • prawo szansy, sposobności, okazji – polega na dostrzeganiu szans, które pojawiają się w naszym życiu, dlatego uczymy się je dostrzegać. Jak to zrobić? Zadawajmy odpowiednie pytania! Oczywiście wykorzystywanie szans często rodzi ryzyko, ale kto nie ryzykuje ten nie zyskuje. Przykładem takiej niewykorzystanej szansy jest baseballista Darryl Strawberry. W 1980 roku był wpisany na listę Drafta z numerem jeden , był najlepszym graczem niegrającym zawodowo w baseball w Stanach Zjednoczonych. Zarobił 30 milionów dolarów. Miał on szansę posiadania figury w galerii sław Hall of Fame i pobicia słynnego rekordu wybić poza pole ustanowionego przez Babe’a Rutha. Jednak tak się nie stało. Truskawka nie wytrzymał sławy i ciążącej presji i popadł w chorobę alkoholową, narkotyki, nadużywanie seksu, agresję itp. Menadżerowie kolejnych klubów dawali mu szansę, wierzyli w niego, odsyłali na odwyk, lecz bezskutecznie.

Każdego dnia podejmujemy decyzje, które mogą budować nadarzające się szanse:

  • decyzja rutynowa,

  • decyzja związana z przyjemnością,

  • decyzja związana z unikaniem cierpienia,

  • właściwa decyzja.

b) drugie prawo motywacji:

  • wiąże się z umiejętnością podejmowania decyzji, uczymy się podejmowania samodzielnych decyzji, gdyż takie wynikają z naszej nieprzymuszonej woli. Żadna osoba nie może podejmować decyzji za nas, bo nie ma do tego uprawnień. Nikt nie zna nas tak dobrze jak my sami, a także nikt za nas nie weźmie na siebie odpowiedzialności i nie poniesie konsekwencji za podejmowane decyzje. To nie znaczy, że nie możemy odwoływać się do rad drugiego człowieka. Dzięki podejmowaniu decyzji otrzymujemy prawo kontroli.

Definicje sukcesu:

a) Rozwinięcie swojego prawdziwego potencjału.

b) Jest to postępująca realizacja wartościowego ideału.

c)Dla wielu ludzi sukcesem jest: bogactwo materialne, bogactwo duchowe, udany związek partnerski, spokój, wycieczki i przygody, prestiż, bezpieczeństwo, przyjemność.

Rodzaje motywacji:

a) automotywacja,

b)motywacja dzięki wierze duchowej,

c)motywacja poprzez inspirację.

Automotywacja:

  • motywować można nie tylko pozytywnie, ale też negatywnie:

KARA+ZŁOŚĆ+CEL

Złość: gdy długo nie uzyskujemy dobrych wyników to się złościmy, ale jednocześnie mamy jeszcze większą motywację do osiągnięcia pożądanych wyników.

Kara: niezadowolenie to nasza kara.

Cel: uzyskujemy go jeśli jesteśmy mocno zmotywowani.

Motywacja dzięki wierze duchowej:

Na świecie istnieją dwie najpotężniejsze siły:

  • lęk,

  • wiara lub zaufanie.

Tylko wiara jest silniejsza od lęku, sama wiara jest najpotężniejsza.

Jeśli lęk jest silniejszy od wiary w nasze siły to nie osiągniemy sukcesu.

Motywacja poprzez inspirację:

a) motywacja drugiego człowieka- stając się inspiracją dla drugiego sami siebie także motywujemy,

b) zauważenie potrzeb drugiego człowieka – postarajmy się nie tylko mówić, ale też i słuchać,

c)marzenie – jedna z najszerszych i najbardziej znanych sposobów motywacji, realne marzenia przekształcamy w plany, do których zrealizowania dążymy:

  • idee fixe (monoideowość)– plany stają się naszą ideą, podwyższamy swoje wysiłki, jest to nasz drogowskaz, który zapobiega trwonieniu przez nas energii.

Zaufanie własnej mądrości: jeżeli ufamy we własne siły, podnosimy samoocenę i czerpiemy korzyści:

a) dla jednostki: pewność siebie, odwaga, wrażliwość, talenty i umiejętności itp.

b) dla organizacji: innowacyjni partnerzy, odporna i pewna siebie siła robocza gwarancją przewagi nad konkurencją.

Dbanie o własną samoocenę daje nam świadomość mocnych stron, ale także i słabych, które można niwelować lub akceptować. Samoocena jest bardzo istotnym elementem w drodze do sukcesu, ponieważ buduje szacunek do siebie i kreuje wiarę we własne siły. Ważne jest by wysoka samoocena nie stała się egoizmem.

III.Świadomość przeciwności:

Mając świadomość przeciwności może my wzmacniać reakcję na nie. Obok współczynnika inteligencji (IQ) występuje współczynnik pokonywania przeciwności (AQ). Określa on zdolność jednostki do pokonywania kolejnych przeszkód i odpowiedniego wykorzystania ich do uzyskania własnych korzyści. Ma on wartość naukową. Badania przeprowadzone na 100 000 pracownikach firm z różnych branż wskazują na czynniki wpływające na zdolność reakcji na pojawiające się przeszkody:

a) kultura organizacji o wysokiej zdolności reakcji:

  • rozwój ludzi w trudnych warunkach – większe wyzwania to większa energia i zaangażowanie ludzi w projekty, Jeżeli występuje zbyt długi okres spokoju w organizacji ludzie zaczynają się nudzić,

  • wyzwania jako wyzwoliciele wielkości – ludzie wyzwalają swój potencjał i możliwości w skomplikowanych sytuacjach,

  • spokój nawet w czasie burzy – decyzje podejmowane na zimno, zachowana równowaga

  • powtarzanie historii o pokonywanych trudnościach – postęp w dziedzinie, bohaterowie danych sytuacji,

  • zatrudnianie i utrzymanie najlepszych prze menadżerów – pełne zaangażowanie i motywacja gwarancją pozostania w firmie.

b) kultura organizacji o niskim współczynniku reakcji:

  • ludzie załamują się pod presją – stres i złość, rezygnacja ludzi,

  • najgorsze cechy u ludzi pod wpływem granicznych sytuacji – ludzie reagują paniką, są nikczemni i samolubni,

  • obciążenie winą stawką w grze – przerzucanie winy na innych w trudnych sytuacjach,

  • selekcja negatywna – organizacja traci ludzi mimo wysiłków dobrego wynagradzania zaangażowania,

  • beznamiętna gonitwa – brak poczucie sensu działania u pracowników.

By odpowiednio iść swoją ścieżką kariery należy stawiać czoło napotykanym problemom.

Skuteczne rozwiązywanie problemów:

  • polega ono na sześciu warunkach:

  1. wytworzyć stan umysłu (innowator) – trzeba przejść ze zwątpienia do innowacji, poszukujemy tutaj różnych perspektyw widzenia danej sytuacji. Innowator otwiera swój umysł na różne możliwości tym samym rozwijając swoje perspektywy. Znani innowatorzy to: Dee Hock – założyciel VISA International, Jeff Bezos – Amazon.com, John Seely Brown – Xerox PARC.

  2. być odkrywcą – innowacja przechodzi w zrozumienie, zadawane są pytania, na które na czas szuka się odpowiedzi i zdobywa informacje. Wiedza pomaga w zdefiniowaniu problemów i poszukiwaniu najlepszych rozwiązań, minimalizując koszty ich rozwiązania. Odkrywcy: Craig Venter -Celera Genomics, Gordon Moore – Intel, noblista Eric Wieshaus.

  3. budujemy relacje ( komunikator) – rozwijamy interakcje, tworzymy krą powiązań opartych na wzajemnej służbie, lojalności. Relacje pozwalają ustalić sens danego rozwiązania problemu i ustalić kto na nim skorzysta. Znani komunikatorzy: Franklin Roosevelt, Ronald Reagan, Winston Churchil.

  4. kierować podróżami – kapitan drużyny nadaje kierunek wspólnocie, wyznacza cele i strategie, budzi zrozumienie etapów rozwiązania problemów, pomaga ludziom zdefiniować sukces. Kapitanowie drużyn: Nelson Mandela,Colin Powell i Jack Welch.

  5. tworzymy rozwiązania – twórca pomaga wskazać sposób przejścia z przywództwa do władzy przy projektowaniu, utrzymywaniu optymalnych rozwiązań i budowaniu. Wykorzystujemy tu nowoczesne technologie, przygotowujemy program dojścia do punktu docelowego przez grupę. Wielcy twórcy: Bill Gates, Paul Allen, Steve Jobs.

  6. dostarczamy wyniki – wykonawca dąży do trwałej przewagi, stosuje prostotę, by przezwyciężyć złożoność i konflikt. Pomaga tu wiedza , innowacja i relacje, wykonawca wtedy może podjąć się osiągnięcia pełnego rozwiązania, a nie musi poprawiać projektu i zmieniać wymagań. Wykonawcy: Reinhold Messner – wspinaczka wysokogórska, Isabelle Autissie – żeglarstwo.

Chcemy osiągnąć sukces? Musimy panować nad stresem, by zachować wewnętrzny spokój. Wiadome jest, że nie można uniknąć stresu i sytuacji stresowych, ale ważne jest, bo go w sobie przezwyciężać. W końcu ten stan kojarzy się z uczuciami negatywnymi, a przecież dążymy do sukcesu czyli osobistego szczęścia. Uczucia nas niszczą i dezorientują przez co nie skupiamy się na dążeniu do spełnienia celów.

Fazy stresu:

  • faza mobilizacji – podczas tej fazy podnosi się poziom adrenaliny, przybywa energii i zwiększa się tempo naszego działania. Kiedy krew płynie szybciej, szybciej myślimy i zapamiętujemy. W naszej pracy jesteśmy bardziej efektywni. Może pojawiać się w trudnych sytuacjach, tym samym szybciej możemy poradzić sobie z problemami i kłopotami.

  • faza roztrojenia – stres nasila się i powoli nie możemy go opanować. Nasz organizm w pełni się mobilizuje. Faza prowadzi do dezorganizacji, a poziom wykonywanych czynności obniża się. W tej fazie mamy zdolność do podejmowania pochopnych i przypadkowych decyzji.

  • faza destrukcji – napięcie emocjonalne wzrasta, nasila się stres, siły organizmu ulegają wyczerpaniu. W tej fazie nie jesteśmy w stanie sprostać wymaganiom trudnej sytuacji, uwaga ulega rozproszeniu, Faza prowadzi do apatii, a nawet zupełnej rezygnacji z działania.

Odporność na stres:

  • jest to cecha indywidualna i zależna od wielu czynników. Należy być świadomym swojej podatności na stres. Ważna jest praca nad tym by efektywnie działać nawet gdy pojawią się niesprzyjające okoliczności.

Panowanie nad stresem:

Literatura określa wiele sposobów panowania nad stresem i własnymi emocjami. Jeden z nich to spojrzenie na sytuację stresującą z nieco innej perspektywy oraz jaka jest nasza reakcją na tą sytuację. Warto zapamiętać, że żadna sytuacja w życiu codziennym nie jest sensu stricte stresująca. Nie mówmy tu o wyjątkach jak klęska żywiołowa czy wojna. Dla jednych rozmowa kwalifikacyjna budzi nerwy, a dla drugiego mniejsze, bądź zupełnie nie odczuwa stresu. Każdy człowiek osobno ocenia sytuację czy jest stresująca czy nie.

Doradca zawodowy:

By odpowiednio zbudować ścieżkę kariery można skorzystać z usług doradcy zawodowego, ludzie najczęściej zwracają się do nich gdy w danym czasie nie mają pracy i jej szukają, gdy chcą zmienić posadę lub gdy potrzebują profesjonalnej oceny swojej kariery zawodowej, robią tzw. okresowy przegląd techniczny kariery. By znaleźć odpowiedniego doradcę zawodowego najlepiej polegać na osobistych poleceniach lub opiniach zawartych w sieci. Trzeba podchodzić z dystansem jeżeli chodzi o pracę z doradcą zawodowym, spiszmy listę, którzy nas interesują i weryfikujmy. Nie podejmujmy wyboru pochopnie czy też pod wpływem emocji, bo ktoś oferuje szybki zarobek i szybki sukces zawodowy. W rzeczywistości budowanie sukcesu jest czaso- i pracochłonne, tylko nieliczni w krótkim czasie stają się bogaci i uznawani. Z doradcą tak jak przy własnej pracy określamy jasno sprecyzowane cele jakie chcemy osiągnąć i oczekiwania wobec człowieka, która ma nam podpowiedzieć czym mamy się kierować.

Ścieżka kariery budowana przez pracodawców:

Obecnie na wielu stronach internetowych różnych firm możemy znaleźć proponowane ścieżki kariery. Są one bardziej lub mniej sprecyzowane. To co oferują nam pracodawcy zależne jest od definicji kariery przyjętej w organizacji:

  • zestaw związanych z pracą doświadczeń, zachowań i postaw przejawianych w toku aktywnego zawodowo życia danej osoby (Griffin, 1998, s.762)

  • droga rozwoju profesjonalnego, kolejne zdobywanie coraz wyższych stanowisk(kariera pionowa) i (lub) specjalizacji(kariera pozioma, alternatywna) (Kostera, Kownacki, 2000, s.449)

  • ciąg pełnionych funkcji, zajmowanych pozycji i stanowisk pracy w ramach danego zawodu lub w ramach określonej organizacji (Pocztowski, 1998, s.245)

Firmy postrzegają karierę w różnych aspektach:

a) kariera jako zawód:

  • priorytetem jest osiąganie profesjonalizmu w zawodzie, niestety brane są pod uwagę tylko te stanowiska gdzie uzyskanie najwyższego szczebla wymaga czasu i związane jest z wieloma trudnościami.

b) kariera jako sekwencja prac na przestrzeni życia:

  • ważne jest tu tempo i przedmiot pracy zawodowej, karierę rozumiemy tu jako zakres obowiązków jakich pracownik się podejmuje obejmując kolejne stanowiska pracy. Sekwencję możemy odnieść do wszystkich pracowników. Odchodzimy od pewnej dozy subiektywizmu.

c)kariera jako sekwencja doświadczeń związanych z rolą:

  • zauważamy role, które są grane w życiu i nie tylko te zawodowe.

Działania związane z kierowaniem karierą pracowników:

a) analiza kapitału ludzkiego – działania są skierowane na rozpoznanie kwalifikacji pracowników i odpowiednie ich zestawianie, by praca była efektywniejsza:

  • przeglądy kadrowe,

  • opinia i nastroje pracowników,

  • Księga kwalifikacji,

  • centrum oceny,

  • identyfikacja indywidualnych potencjałów,

b)wykorzystanie kapitału ludzkiego- tworzymy sprawny przepływ kadr wewnątrz przedsiębiorstwa, by dopasować możliwości pracowników do zadań:

  • siatki ścieżek kariery,

  • alternatywne ścieżki kariery,

  • rezerwa kadrowa,

  • plany sukcesji(następstw),

  • upowszechnianie informacji o drogach awansu,

  • program zwolnień monitorowanych,

c)rozwój kapitału ludzkiego- działaniu ku rozwojowi i zwiększaniu potencjału kapitału ludzkiego:

  • atmosfera rozwoju zawodowego,

  • zachęta pracowników do zwiększania swoich kwalifikacji,

  • oferta szkoleń,

  • program rozwoju pracowników w firmie,

  • system mentorski.

Reasumując już na etapie studiów można zacząć budować swoją ścieżkę kariery, wiele firm ma bogatą ofertę praktyk i staży dla studentów i absolwentów, które mogą pomóc we wspinaczce na kolejne szczeble kariery zawodowej. Wiele możliwości jest zależne od chęci i odpowiedniej motywacji, które są nieodłącznym czynnikiem, które pomagają nam na różnych etapach rekrutacji i pracy w firmie czy też prowadzeniu własnego przedsiębiorstwa.

Bibliografia

1. http://www.governica.com/Ścieżka_kariery

  1. Białopiotrowicz Grażyna: Sztuka aktywności czyli jak zostać kobietą sukcesu, Warszawa, Poltext, 2004, ISBN 83-88840-65-7

  2. Cydejko Ewdokia: Biznes Tom 6: planowanie kariery, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, ISBN 978-83-01-15281-9

  3. Marszałek Nikodem: Motywacja bez granic. W jaki sposób najlepsi osiągają swoje cele i sukcesy?, Gliwice,Helion, 2007, ISBN 978-83-246-0833

  4. red. Rybak Mirosława: Kapitał ludzki, a konkurencyjność przedsiębiorstw, Warszawa, Poltext, 2003, ISBN 83-88840-43-6